alierbulut
52 Takipçi | 16 Takip
07 01 2017

Yoğunluk Nedir?

Kütle: Madde miktarına denir. Kütle birimleri kilogram ve gramdır. Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür. Kütle “m” sembolü ile gösterilir.
Hacim: Maddenin uzayda kapladığı yere hacim denir. Hacim birimi mililitre (mL) ya da santimetreküp (cm3), Litre (L) ya da desimetreküp (dm3), ve metreküp (m3) kullanılır. Hacim “v” sembolü ile gösterilir.

Hacim ölçüleri ve hesaplaması konusunda daha ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Yoğunluk nedir?

Yoğunluk bir maddenin birim hacimdeki kütlesine yoğunluk denir. Yoğunluk maddenin ayırt edici özelliğidir,  “d” sembolüyle gösterilir.

Örnek: Sınıf içinde öğrenci sayısı artarsa yoğunluk artmış olur.
Aynı yolda giden araç sayısı artarsa trafik yoğun deriz. Birim hacimde madde miktarı artarsa yoğunluk artar.

Yoğunluk nasıl hesap edilir?

Yoğunluğu hesaplayabilmek için maddenin  kütlesi ve hacminin bilinmesi gerekir. Kütlenin hacme bölünmesi ile yoğunluk bulunur.

Sembolü d harfi, birimi g/cm3 ve m kütlev hacim olmak üzere formülü;

yogunluk     yogunluk2

Burada:

 

 cismin toplam kütlesi (kg)  cismin toplam hacmidir (m3) Uluslararası Birim Sisteminde özkütle birimi (kg/m3)'tür. Bunun yanında; (g/cm3) ve (kg/L) de sıkça kullanılır

Örnek:  Kütlesi 600 gram, hacmi 300 cm3 olan cismin yoğunluğu nedir?

Yoğunluk = Kütle/ Hacim  formülünden

Yoğunluk= 600g/300cm3 = 2 g/cm3

Kütle – Hacim – Yoğunluk Grafikleri

 

Kütle - Hacim - Yoğunluk Grafikleri

 

 

Farklı Maddelerin Yoğunlukları

Maddeler

Yoğunluk (g/cm3)

Su

1 g/cm3

Etil Alkol

0,78 g/cm3

Benzin

0,7 g/cm3

Mazot

0,85 g/cm3

Tahta

0,8 g/cm3

Lastik

1,5 g/cm3

Ayçiçek Yağı

0,92 g/cm3

Mum

0,8 g/cm3

Çinko

7 g/cm3

Demir

7,8 g/cm3

Bakır

8,9 g/cm3

Alüminyum

2,7 g/cm3

Altın

 

19,3 g/cm3

Gümüş

10,5 g/cm3

Cıva

13,6 g/cm3

Maddenin yoğunluğunun bulunması

Bir maddenin yoğunluğunun bulunabilmesi için kütlesi ve hacminin ölçülmesi gerekir.

Cismin kütlesinin ölçülmesi

  • Maddenin kütlesinin ölçülebilmesi için eşit kollu terazi veya elektronik terazi kullanılır.

Cismin hacminin ölçülmesi

  • Sıvıların hacmini ölçmek için dereceli silindir kullanılır.
  • Gazların hacmi, içinde bulundukları kabın hacmi kadardır.
  • Katıların hacmini ölçmek için, eğer düzgün şekilli bir cisim ise  hesaplama yapılır.
  • Katı düzgün değilse ve su içinde de çözünmüyorsa, cismi sıvı içerisine atıp taşan sıvının hacmi ölçülür. Taşan sıvının hacmi cismin hacmini verir.
NOT:

* Aynı hacimde iki maddeden yoğunluğu fazla olanın kütlesi de fazladır.
* Aynı kütledeki iki cisimden yoğunluğu fazla olan cismin hacmi daha azdır.
* Hacmi değişmeyen kapalı bir kaba gaz  eklendiğinde, gazın yoğunluğu artar.
* Isınan bir maddenin hacmi artar, yoğunluğu azalır. Sıcak havanın yoğunluğu, soğuk havanın yoğunluğundan azdır.

Cisimlerin suda yüzme şartı

Bir cismin suda yüzebilesi için yoğunluğunun sudan az olması gerekir. Tahta, yağ, köpük, buz gibi maddelerin yoğunlukları suyun yoğunluğundan azdır. Su donduğunda kütlesi değişmez fakat hacmi atar. Bu nedenle buzun yoğunluğu sudan azdır.

Birbirine karışmayan sıvıların yoğunlukları
Yağ su karışımı

Yağ su karışımı

Şekilde görüldüğü gibi birbirine karışmayan su ve yağ aynı kaba konulduğunda, yoğunluğu büyük olan su altta, yoğunluk küçük olan yağ ise üstte kalır.

sivi_yogunluk

Şekilde birbirine karışmayan A, B, C, D sıvılarının yoğunlukları D>C>B>A şeklindedir.

 Günlük Yaşamda Yoğunluğun Önemi

Uçak gibi hava araçlarında yoğunluğu az olan alüminyum gibi metaller kullanılır. Bu nedenle uçak fazla ağır olmaz. Binalarda da gaz beton kullanılması binanın daha hafif olmasını sağlar.

Yoğunluk Çevrimleri

SI birim sisteminde (Uluslar arası birim sistemi) yoğunluk birimi kg/m3‘tür. Bunun yanında g/cmsıkça kullanılır. Yoğunluk çevirmelerinde g/cm3 , g / mL ve kg / L’ye eşittir.

 1 g / cm= 1 g/ml = 1 kg / L

1 g/cm= 1000 kg/m3

Örnek: Suyun yoğunluğu, 4 °C’de  1 g/cmveya 1 g/ml veya 1 kg / L’dir.

Su Yoğunluğunun Canlılar için Önemi

Sıvı haldeki maddeler soğudukça tanecikleri yavaşlar, birbirine yakınlaşır. Bu sayede hacmi azalır. Yoğunluğu artar, ancak bu duruma uymayan tek sıvı sudur. Su donarken hacmi artar, bu nedenle yoğunluğu azalır. Suyun bu özel durumu canlılar için çok önemlidir. Buz tutan bir gölde, buz suyun üzerinden batmadan yüzer. Göl içerisindeki canlıların yaşaması bu sayede gerçekleşir.

Su yoğunluğunun canlılar için önemi nedir? Daha ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Sorular

Soru 1: 156 gramlık demir bilyenin hacmi 20 cm3 olduğuna göre, demirin yoğunluğu kaç g/cm3 olur?

Cevap:   d=m/v          d= 156 g/20 cm3        d=7,8 g/cm3

Soru 2: Yoğunluğu 0,9 g/cm3 olan zeytinyağından alınan 200 cm3 hacimli örneğin kütlesi kaç g dır?

Cevap: m= d x v        m= 0,9 g/cm3 x  200 cm3            m= 180 g

Soru 3: Yoğunluğu 8,9 g/cm3 olan bakır telin kütlesi 267 gram olduğuna göre, hacmi kaç cmtür?

Cevap: v= m/d           v= 267g / 8,9 g/cm3                v= 30 cm3

46
0
0
Yorum Yaz
Kaynak gösterilmek şartıyla (alierbulut.blogcu.com) site içeriğinden faydalanılabilir