alierbulut
43 Takipçi | 16 Takip
13 09 2008

Madde Yapısı ve Atom

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

MADDE VE YAPITAŞLARI

Çevremizdeki varlıklar arasında kütlesi olan ve boşlukta yer kaplayan herşeye MADDE denir.(defter, masa, hava, su, taş, demir, kolonya, süt vb)Bu maddelerin bazılarını gözümüzle rahatça görebiliriz.Ancak hava, oksijen, karbondioksit gibi bazı gazlar gözle görülmediği halde boşlukta yer kapladıkları ve ağırlıkları olduğu için maddedir.Ancak ses, ışık, ateş madde değildir.

Maddelerin genel olarak iki çeşit özelliği vardır.

1. Ortak Özellikler :
- Kütle
- Hacim
- Eylemsizliktir.
2. Ayırt Edici Özellikler:
- Erime noktası
- Kaynama noktası
- Çözünürlük
- Öz kütle (yoğunluk) dir.

Tarih boyunca insanlar maddenin yapısını merak ederek araştırmış, maddenin özü, nelerden yapıldığı konusunda tezler ortaya atmışlardır.Bu konuda ilk fikir M.Ö. Democritus tarafından ortaya atılan "Herhangi bir madde sürekli olarak ikiye bölünecek olursa en sonunda bölünemeyen bir parça elde edilir." fikridir.Democritus bu bölünemeyecek parçaya bölünemeyen anlamında ATOM adını vermiş ve maddenin yapıtaşını atom olarak adlandırmıştır.Daha sonra Dalton atomun bölünemez, içi dolu yapılar olduğunu ve her maddenin farklı atomu olduğunu göstermiştir.
Günümüz teknolojisinde atom bölünebilmesine rağmen aynı ad kullanılmaya devam edilmektedir.
Doğada bilinen tüm maddeler taneciklerden oluşmuştur.En küçük yapıtaşları atomdur.Atomlar ancak elektron mikroskobu ile görülebilen çok küçük küresel taneciklerdir. Maddeyi oluşturan atomlar arasında boşluklar bulunabilir.

MOLEKÜLAynı cins veya farklı cins atomların birbirine bağlanmasıyla oluşan yapılardır.Bir molekülde en az iki atom birbirine bağlanmıştır.
molekul
Şekilde görüldüğü gibi bazı moleküller tek cins atomdan, bazı moleküller de farklı cins atomlardan oluşabilir.

Doğada pek çok madde olduğundan bu maddeleri daha rahat inceleyebilmek için sınıflama yapılır.
maddesnflama

SAF MADDELER:

Yapısında tek cins atom ya da tek cins molekül bulunan maddelere saf madde denir.Element ve bileşiklerin tamamı saf maddedir.(Arı su, altın, karbondioksit vb.)
safmadde
Yukarıda verilen maddelerin üçü de saf maddedir. I. madde tek cins atomdan, II. ve III. madde de tek cins molekülden meydana gelmiştir.

A) ELEMENTLER:
- Yapısında tek cins atom bulunan maddelere element denir.Yapıtaşları atomdur.Doğada pek çok element vardır.
- Atomlar halinde veya moleküller halinde olabilirler.Atomik halde birbirine yakın olan veya bağlanan atomların sayıları önemli değildir.Moleküler halde olduklarında atomlar birbirine bağlarla bağlanmıştır, belirli sayıda atom, molekülü oluşturur.
- Elementler homojendir.Her yerinde aynı özelliklere sahiptir.
- Elementler tek bir büyük harf ya da bir büyük bir küçük harfle gösterilir.Bunlara sembol denir.Semboller elementlerin Latince isimlerinin harflerinden türetilmiştir.Sembollerde iki büyük harf olmaz.İlk harf büyük, diğeri küçük yazılır.
ÖRNEK:Azot'un Latince adı Nitrojen'dir. Sembolü de N ' dir.Demirin Latince adı Ferrium olduğundan sembolü Fe ' dir.

- Molekül halinde olan elementler sembolle yazılırken, altında her molekülün kaç atomdan oluştuğu da yazılır.
elemento
Azot molekülünün altındaki 2 rakamı her azot molekülünde 2 tane azot atomu olduğunu gösterir.
-Her elementin kendine özgü bir erime noktası, kaynama noktası ve yoğunluk gibi ayırt edici özellikleri vardır.

EK BİLGİ: İnsan vücudunda da birtakım elementler bulunur.MESELA KANA KIRMIZI RENGİNİ VEREN ELEMENT DEMİRDİR.KEMİKLERİMİZDE KALSİYUM VE FOSFOR ELEMENTLERİ BULUNUR.

B) BİLEŞİKLER:
Farklı cinsten atomların kendi özelliklerini kaybedip, birtakım yeni özellikler kazanarak, belirli oranlarda birleşerek meydana getirdiği yeni maddelere bileşik denir.Günlük hayatta çok karşımıza çıkan su, şeker, tuz bileşiklere örnek verilebilir.
-Bileşiklerin yapısında en az iki çeşit farklı atom bulunur.Bu atomlar yeni bir molekül oluşturmuştur.Bileşik tek cins molekülden oluşur.
Örneğin su molekülü 1 oksijen atomu ile 2 hidrojen atomunun birleşmeşinden oluşur.
- Bileşikler, bileşiği oluşturan atomların sembollerinin yanyana yazılması ile gösterilir. Örneğin;
70787457, co2q gibi.
Bileşik formülü yazılırken kaç farklı atom varsa , o atomların sembollerinin baş harfleri büyük yazılır.Kısacasi bir formüle baktığımız zaman büyük harfleri sayarsak o bileşiğin kaç farklı atomdan oluştuğunu anlayabiliriz.
-Bileşik formüllerinde sembollerin altına yazılan rakam o atomdan kaç tane bulunduğunu gösterir.
Örnek:sulfrkast formülünde 3 farklı atom vardır.Hidrojen, kükürt ve oksijen.Bunları büyük harf kullanımına bakarak anlayabiliriz.Atom sayılarını da harflerin altındaki sayılardan anlarız.Bu bileşikte 2 tane hidrojen, 1 tane kükürt ve 4 tane oksijen atomu birleşmiş ve sülfirik asit molekülü oluşturmuştur.
- Bileşikler homojendir.
- Bileşiği meydana getiren elementler kendi özelliklerini kaybedip, yeni özellikler kazanmıştır.
sumol
- Bileşiklerin yoğunluk, erime noktası, kaynama noktası gibi ayırt edici özellikleri vardır.

Bileşikler daha basit maddelere ayrılabilir fakat elementler ayrıştırılamazlar.

SAF OLMAYAN MADDELER

KARIŞIMLAR:İki veya ikiden fazla maddenin karıştırılmasıyla oluşmuş maddelere karışım denir.(tuzlu su, şekerli su, toprak,ayran vb.)Karışımda maddenin kimyasal yapısı bozulmaz sadece fiziksel bir karışıp birleşme söz konusudur.Karışımlar saf olmayan maddelerdir.Yapılarında birden fazla cins atom birbirine bağlı olmadan bulunur.Ya da yapısında birden fazla molekül bulunabilir.Örneğin; hava, azot, oksijen, karbondioksit, karbonmonoksit vb gazların karışımı,ayran ise yoğurt, su ve tuz karışımıdır.

A) HETEROJEN KARIŞIMLAR:
Birbirleriyle düzgün olarak karışmamış, parçacıkları gözle görülebilen karışımlardır.(demir tozu-talaş, kumlu su, çilek kompostosu vb)

B) HOMOJEN KARIŞIMLAR:(ÇÖZELTİLER)Birbirleriyle tam olarak karışmış, parçacıkları gözle seçilemeyen karışımlardır.Bu karışımlara çözelti de denir.(hava, limonata, şekerli çay vb)

KARIŞIM ile BİLEŞİK ARASINDAKİ FARKLAR

1. Bileşiği oluşturan maddeler kendi özelliğini kaybeder, karışımı oluşturan maddeler kendi özelliğini kaybetmez.
2. Bileşikler yalnızca elementlerden oluşur, karışımlar element veya bileşiklerden oluşabilir.
3. Bileşiklerde birleşme oranı sabittir, karışımlar her oranda birleşebilir.
4. Bileşik oluşurken tamamen yeni bir madde oluşur, karışımlarda yapı değişmez.
5. Bileşikler homojendir, karışımlar homojen ya da heterojen olabilir.
6. Bileşikler kimyasal yollarla birbirinden ayrılabilir, karışımlar fiziksel yollarla ayrılabilir.
7. Bileşiklerin belli bir kimyasal formülleri vardır, karışımların belirli formülleri yoktur.


MADDENİN FİZİKSEL HALLERİ

Çevremizde katı, sıvı ve gaz halde olan maddeler vardır.Bazen bir maddenin bir halden diğer hale de geçtiğini gözlemlediğimiz olmuştur.

KATI HAL:
- Maddenin belirli bir şekli ve belirli bir hacmi olan halidir.(taş, demir, cam, tahta, kağıt vb)
- Katı maddelerin atom veya molekülleri arasındaki boşluk çok azdir.
- Maddenin en düzenli halidir.(Çünkü tanecikler arasındaki boşluk yok denecek kadar azdır.)
- Tanecikler arası çekim kuvvetinin en fazla olduğu haldir.Bu nedenle belirli bir şekle sahip olan haldir.Öteleme hareketi yapamazlar.
- Tanecikler birbirine çok yakın olduğundan titreşim hareketi yapar birbirlerinin arasına giremezler.
- Enerjisi en az olan haldir.
katmolekl
Katıların molekülleri

SIVI HAL:
- Belirli bir hacime sahiptirler, ancak belirli şekilleri yoktur.(su, yağ, süt, pekmez, mazot, benzin, vb)
- Sıvı tanecikleri arasındaki boşluklar katılarınkinden fazladır.
- Tanecikler arası boşluk çok olmadığından sıvıları sıkıştıramayız.
- Katılardan daha düzensizdir.
- Sıvı taneciklerinin birbirine uyguladığı çekim kuvveti katılardan daha azdır.
- Tanecikler birbirleri üzerinden kayarak öteleme hareketi yaparlar.Ayni zamanda titreşim hareketi de yaparlar.
- Sıvılar akışkandır.
svmol
Sıvıların molekülleri

GAZ HALİ:
- Belli bir şekle ve belli bir hacme sahip olmayan haldir.Bu nedenle içine kondukları kabın hem şeklini hem hacmini alırlar.(hava, oksijen, helyum vb.)
- Tanecikleri arasındaki boşluk çoktur.Bu yüzden tanecikler birbirinden bağımsız olarak hareket ederler.Birbirlerinin arasına girebilirler.
- Gazlar sıkıştırılabilir.(Tüplerde bulunan gazlar sıkıştırılmış haldedir.)
- Tanecikler arası boşluk çok olduğundan aralarındaki çekim kuvveti de azdır.
- Maddenin en düzensiz halidir.
- Gazlar sıvılar gibi akışkandır.
- Hem titreşim hem de öteleme hareketi yapabilirler.
- Enerjisi en fazla olan haldir.
gazmol
Gazların molekülleri

HAL DÖNÜŞÜMLERİ

Maddeler bir halden diğer hale geçebilir. Katı bir madde sıvı hale, sıvı bir madde gaz hale, gaz bir madde sıvı hale, sıvı bir madde de gaz hale dönüşebilir.Bu dönüşümler sırasında maddenin kimyasal yapısında bir değişme ya da bozulma olmaz.Dönüşümler esnasında ısı alma veya ısı verme olayı gerçekleşir.
haldonusumu

ERİME: Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime denir. Bir maddenin katı halden sıvı hale geçtiği sıcaklık erime sıcaklığıdır.Erime bitene kadar sıcaklık sabit kalır. Maddenin erime noktası ile donma noktası aynı derecedir.

DONMA: Sıvı maddenin ısı vererek katı hale geçmesine donma denir. Erimenin tam tersidir. Maddenin katı hale geçtiği sıcaklık donma sıcaklığı olarak adlandırılır.

Saf bir madde tam erime sıcaklığı ve donma sıcaklığında iken hem katı hem sıvı halde olabilir.

BUHARLAŞMA: Sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hale geçmesine buharlaşma denir.
Buharlaşma her sıcaklıkta olur.

KAYNAMA: Kaynama hızlı buharlaşmadır.Sıvı madde ısı alarak gaz hale geçer.Sıvı maddenin gaz hale geçtiği bu sıcaklığa kaynama
sıcaklığı denir.

YOĞUŞMA: (Yoğunlaşma)Gaz haldeki maddenin ısı vererek sıvı hale gelmesidir.Kaynamanın tam tersidir.Gaz maddenin ısı vererek sıvı hale geçtiği sıcaklığa yoğuşma sıcaklığı denir.

Saf maddelerde yoğuşama sıcaklığı ile kaynama sıcaklığı aynıdır.

Sıvı bir madde kaynama ve yoğuşma sıcaklığında iken hem sıvı hem gaz halde olabilir.
haller

EK BİLGİ :Cıva oda sıcaklığında sıvı halde bulunan tek metaldir. Elmas ve kurşun kalemlerin içinde bulunan grafit karbon atomlarından oluşmuştur.Yani elmas bir nevi kömürdür.

Yukarıda bahsedilen değişmeler maddenin yapısını değiştirmez. Bu nedenle FİZİKSEL DEĞİŞME olarak adlandırılır.Ancak bazı değişmeler vardır ki bu değişim sonucunda madde tekrar eski haline dönemez.Çünkü iç yapısı (kimyasal yapı) değişir.Bu değişmelere de KİMYASAL DEĞİŞME denir.Örneğin kömürün yanması kimyasal değişmedir.Yanma sonunda kömür, kül olur ve biz külden tekrar kömür elde edemeyiz.
*Tüm yanmalar, paslanmalar(yavaş yanma), mayalanmalar, çürüme ve bozulmalar kimyasal değişmedir.

 

Madde,
Uzayda yer kaplayan ve kütlesi olan her şeye madde denir.Madde, saf ve saf olmayan madde olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
 

Saf maddeler
Her yerinde aynı özelliğe sahip olan maddelere saf madde denir.
Saf maddeler aynı cins atom yada moleküllerden meydana gelir.
Saf maddelerin öz kütle, çözünürlük, öz ısı, erime noktası ve kaynama noktası gibi ayırt edici özellikleri vardır.
Saf maddeler, kendi içinde element ve bileşik olarak iki kısma ayrılır.

Element: Aynı cins atomlardan meydana gelen maddeye denir.
Elementler fiziksel veya kimyasal yollarla daha basit maddelere ayrılmaz.
Genel olarak elementler kimyasal özelliklerine göre metal, ametal ve soy gazlar olmak üzere üçe ayrılır.

Bileşikler: İki ya da daha fazla cins atomdan meydana gelen saf maddeye denir.
Bileşikler;
Elementlerin belirli oranlarda birleşmesiyle meydana gelir.
Kendisini oluşturan elementlerin özelliklerinden tamamen farklı özellik taşır.
Kendilerini oluşturan elementlere kimyasal yollarla ayrıştırılabilir.

Saf Olmayan Maddeler (Karışımlar) :Birden fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir.
Karışımlar homojen veya heterojen olabilir.
Karışım kendini oluşturan maddenin özelliklerini taşır.
Karışımı oluşturan maddelerin belirli bir birleşme oranı yoktur.
Erime, çözünme, süzme gibi fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilir.
Saf değildirler.
Erime ve kaynama noktası, öz ısıları, öz kütle gibi ayırt edici özellikleri yoktur.

Homojen Karışımlar: Özellikleri her yerinde aynı olan ve dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi görülen karışımlardır.Tuzlu su, şekerli su,hava, alaşım homojen karışımlardır.

Heterojen Karışımlar: Özellikleri her yerinde aynı olmayan karışımlardır.Kum - su, yağ - su, ayran karışımları heterojen karışımlardır.

ÖRNEK:
I. Belirli bir hacme sahip olma
II. Saf hâlde bulunma
III. Tek cins atomlardan oluşma
IV. Belirli bir öz kütleye sahip olma
V. Belirli bir kütleye sahip olma
Yukarıdakilerden hangileri, hem element hem bileşikler için ortaktır?
A) Yalnız I B) II, IV C) II, III, V D) I, III, IV, V


ÖRNEK:
I. Hava
II. Ayran
III. Tuzlu su
IV. Kum - su karışımı
V. Şekerli su
Yukarıdakilerden hangileri homojen karışımlara örnek olarak verilebilir?
A) Yalnız I B) II, III C) I, III, V D) II, IV


Maddenin Yapısı ve Atom
Madde, atom adı verilen taneciklerden oluşur.Atom maddenin yapı taşıdır.
Atomun yapısında proton, nötron ve elektron bulunur.
Proton ve nötron atomun çekirdeğinde yer alır. Elektron ise çekirdek etrafında dolanır.


Atomu oluşturan tanecikler belli başlı özellikleri vardır.
Proton: Atomun çekirdeğinde bulunur. (+) yüklü bir parçacıktır. Kütlesi 1 akb’dir.

Nötron: Atomun çekirdeğinde bulunur. Kütlesi hemen hemen protona eşittir. Elektrik yükü taşımaz.Yani yüksüz bir parçacıktır.

Elektron: Atomun çevresinde çok büyük hızla dönen hareketli bir parçacıktır. Elektronlar çekirdek etrafında farklı enerji seviyelerinde dolanır.
Atom çekirdeğinin çapı, atom çapının 100 binde biri kadardır. Atom çekirdeğinde yüklü olarak sadece protonlar bulunduğu için, atomun çekirdek yükü daima (+) artıdır.
1 Karbon atomunun kütlesinin 1/12’sine, 1 atomik kütle birimi adı verilmiştir. Atomik kütle birimi akb ile gösterilir.
1 Karbon atomu = 12 akb’dir.
Kimyasal hesaplamalarda atomların kütleleri gram cinsinden değil, akb cinsinden alınır.

Atom numarası: Bir element atomunun çekirdeğinde bulunan proton sayılarının toplamına, atom numarası adı verilir. Atom numarası Z ile gösterilir.
Z = p

Kütle numarası: Bir atomun çekirdeğindeki proton ve nötron sayılarının toplamı, o atomun kütle numarasını verir. Kütle numarası A ile gösterilir.
Kütle numarası = Proton sayısı + Nötron sayısı
A = p + n

Nötr ve Yüklü Atom: Bir atomdaki proton ve elektron sayıları birbirine eşitse
bu atoma nötr atom denir. Nötr atomda (+) ve (–) yükler birbirine eşittir.
Örneğin nötr karbon atomunda 6 proton 6 elektron vardır. Nötr atomda,
p = e’dir.

Atomlar elektron alıp verebilirler. Ancak çekirdekte bulunan proton ve nötronu alıp veremezler.

ÖRNEK: Nötr bir magnezyum atomunda proton sayısı 12, nötron sayısı 13’tür.
Bu atomun;
a. Elektron sayısı nedir?
b. Kütle numarası nedir?





(–) yüklü atom
Eğer bir atom dışarıdan elektron alırsa, (–) yük sayısı (+) yük sayısından
fazla olur. Bu durumda atom (–) yüklü olur.
Örneğin nötr flüor atomunun 9 elektronu, 9 protonu vardır.
Flor atomu 1e– alınca 10 elektronlu ve (–) yüklü olur.






+) yüklü atom
Eğer bir atom bir elektronunu kaybederse, (+)
yük sayısı (–) yük sayısından fazla olur. Bu durumda
atom (+) yüklü olur.
Örneğin nötr lityum atomunun 3 protunu 3 elektronu
vardır. Lityum 1e– verirse 2 elektronlu ve (+)
yüklü olur.





Elementlerin Sembollerle Gösterilmesi
Kimyasal hesaplamalarda maddelerin Lâtince isimleriyle işlem yapmak zordur. Bunun yerine elementlerin Lâtince isimlerinin kısaltmalarından oluşan semboller kullanılır.
Element sembollerinde ilk harf her zaman büyük, varsa diğerleri daima küçük yazılır.
Örneğin;
Hidrojen H, Helyum He, Karbon C
Kalsiyum Ca, Bor B, Berilyum Be
Element sembolünün sol üst köşesine atomun kütle numarası, sol alt köşesine ise atom numarası yazılır.





İyon atom
(+) ya da (–) elektrik yüklü atoma iyon atom denir. İyon yükü element sembolünün sağ üst köşesine yazılır. Eğer atom yüklü değilse herhangi bir ibare konmaz.

Örneğin, nötr X atomu 1e–verdiğinde X atomu +1 yüklü iyon hâline gelir.




 (+) yüklü iyona katyon denir.
 (–) yüklü iyona anyon denir.
Bir atomun yük miktarı;
İyon yükü = p – e bağıntısından hesaplanabilir.

Örnek:
Bir atomun proton sayısı 15, elektron sayısı 18’dir. Bu atomun yük miktarı nedir?
İyon yükü = p – e İyon yükü = 15 – 18 = –3
Burada (–) işareti atomun dışarıdan elektron aldığını gösterir. Atomun iyon yükü ile birlikte gösterimi 15X–3 şeklinde olur.

İyon hâlindeki bir atom elektron alarak ya da vererek nötr hâle geçebilir.
Örneğin X–1 iyonunun elektron sayısı proton sayısından 1 fazladır. X–1 iyonu daha önce aldığı 1 elektronu geri vererek nötr hâle geçebilir.

X+1 iyonuda daha önce verdiği 1 elektronu alarak nötr hâle geçebilir.


Tabloda verilenlere göre, I. X bir katyondur. II. Y’nin nötron sayısı 12 dir. III. Z bir anyondur.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I, III D) I, II, III



Örnek:
(+) yüklü bir atom, nötr hâle geçerken
I. nötron sayısı
II. elektron sayısı
III. proton sayısı
niceliklerinden hangileri değişmez?
A) I, II B) II, III C) I, III D) I, II, III

Çözümlü Soru 9
Örnek:
Aşağıda atom numarası ve elektron sayısı verilen atomlardan hangisi, anyon halindedir?
Atom No. Elektron sayısı
A) 18           18
B) 16           18
C) 11           10
D) 3              2



Dikkat edilirse hidrojenin her üç hâlinde de proton sayısı 1, fakat nötron sayısı farklıdır. Hidrojenin 1 nötronlu izotopuna döteryum, 2 nötronlu izotopuna trityum isimleri verilmiştir.
Bir başka örnek karbon atomundan verilebilir.
126 C, 136 C ve 146 C atomları karbonun izotop atomlarıdır.

 İzotop atomların fiziksel özellikleri farklı, kimyasal özellikleri aynıdır.




Elektron Dağılımı
Elektronlar çekirdek çevresinde belli enerji seviyelerinde ve belli sayılarda dolanır. Enerji seviyeleri çekirdekten dışa doğru, 1. seviye, 2. seviye, 3. seviye şeklinde sıralanır. Bazen enerji seviyeleri, K, L,M, N... harfleriyle de gösterilir.
1. seviyede en fazla 2 elektron bulunur.
2. seviyede en fazla 8 elektron bulunur.

Tabiatta atomlar sürekli olarak karalı halde bulunmak isterler. Bunu da elektron alarak veya elektron vererek sağlarlar. Hidrojen dış enerji kabuğunu 2 elektrona tamamlamak ister bu kurala DUBLET kuralı denir. Diğer atomlar ise dış enerji seviyelerindeki elektron sayılarını 8’e tamamlamak ister bu kurala da OKTET kuralı denir.

Bir enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayısı, 2 n2 bağıntısı ile hesaplanır. (n, enerji seviyesini gösterir.)
Atomun en dış enerji seviyesinde en fazla 8 elektron bulunabilir. En dış enerji seviyesinde 8 elektron bulunduran elementlere soy gazlar ya da asal gazlar adı verilir. Bunun tek istisnası helyumdur. Helyum elementi soy gaz olduğu hâlde 2 elektronu vardır.

Bazı atomlar ve enerji seviyelerine göre elektronların dağılımı;



Örnek:
İlk iki enerji seviyesi dolu olan bir atomun toplam elektron sayısı nedir?


Örnek:
Atom numarası 13 olan nötr bir atomun elektron dağılımı nasıl olur?


Örnek:
18X atomunun elektron dağılımı nasıldır?


Örnek:
Üçüncü enerji seviyesinde 2 elektron bulunan bir atomun atom numarası kaçtır?
A)6   B)10   C) 12   D) 26   


Atomun çapı yaklaşık 1 angstromdur.1 angstrom 1 milimetrenin 10 000 000 da birine eşittir. Yani 1 milimetrelik çizgi üzerinde
yaklaşık 10 milyon atom yan yana dizilmiş demektir.

ALIŞTIRMALAR
1. Element, bileşik, homojen ve heterojen karışım ne demektir? Açıklayınız.
2. İyon ne demektir? Şekil çizerek açıklayınız.
3. İzotop atom ne demektir? Açıklayınız.
4. PM X –1, RN Y –2, ST Z izotop atomlardır. M = 17, P = 2M , P = R + 1, R = S + 1 olduğuna göre,P, R, S, N ve T kaçtır?
5. 3 X +1, 13 Y +3, 16 Z –2 iyonlarının elektron dağılımını çizerek gösteriniz.


Periyodik Cetvel
Elementler benzer özelliklerine göre sınıflandırılırlar.Elementlerin benzer özelliklerine göre sınıflandırılmasıyla oluşturulan tabloya periyodik cetvel denir. Periyodik cetvelde, elementler artan atom numaralarına göre dizilmiş ve benzer özellikteki elementler alt alta gelmiştir. Periyodik cetvele periyodik tablo ya da periyodik çizelge de denir. Periyodik cetveli oluşturan yatay sıralara periyot adı verilir.
Yatay sıralarda atom numaraları arttıkça, elementlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir. Periyodik cetveldeki düşey sütunlara grup
denir.
Aynı gruptaki elementler benzer kimyasal özellikler gösterir.Periyodik cetvelde 8 tane A ve 8 tane B olmak üzere 16 tane grup vardır. Periyodik cetvel 18 sütundan oluşur. B gruplarından üç tanesi birden 8B olarak isimlendirilir.

Periyodik cetveldeki ilk sütuna 1A grubu denir.Son sütunu ise 8A grubu oluşturur.1 A grubu elementlerine alkali metaller adı verilir.
Hidrojen 1 A grubunda olduğu hâlde alkali metaller grubuna girmez. 7 A grubu elementlerine halojenler, 8A grubu elementlerine soy gazlar adı verilir.

Grup ve Periyodun Bulunması
Bir elementin atom numarası biliniyorsa, bu elementin grup ve
periyodu bulunabilir.
Örneğin 7N elementinin elektronlarının dağılımı şöyledir:
7N ) )
    2 5


Burada en son enerji seviyesindeki elektron sayısı, grup numarasını;
enerji seviyelerinin sayısı ise periyot numarasını verir.
Bu sonuçlara göre, 7N elementi 2. periyotta 5 A grubundadır.

Örnek
17Cl elementinin periyot ve grup numarasını bulunuz.

Değerlik Elektron Sayısı
Nötr bir atomun son enerji düzeyindeki elektron sayısına, değerlik elektron sayısı denir.
Gruplara göre elementlerin değerlik elektron sayıları şöyledir:




Elementlerin Sınıflandırılması
Elementler, metaller, ametaller, yarı metaller ve soy gazlar olmak üzere sınıflara ayrılır.

Metallerin Genel Özellikleri
Periyodik çizelgenin sol tarafında bulunurlar.
Parlak ve serttirler.
Şekil verilebilirler, tel veya levha hâline gelebilirler.
Oda sıcaklığında katı hâlde bulunurlar. Civa (Hg) hariç.
Elektriği ve ısıyı iyi iletirler.
Bileşik oluştururken elektron verirler. Elektron verince (+) pozitif yüklü olurlar.
Kendi aralarında bileşik oluşturmazlar.


Ametallerin Genel Özellikleri
Periyodik çizelgenin sağ tarafında bulunurlar.
Mat görünüşlüdürler.
Vurulunca kırılabilirler, şekil verilemezler.
Grafit hariç elektrik ve ısıyı iyi iletmezler.
Oda sıcaklığında brom sıvı, karbon, kükürt ve bor katı, diğerleri gaz hâldedir.
Metallerle yaptıkları bileşiklerde (–) negatif yüklüdürler.
Kendi aralarında bileşik oluşturabilirler.


Yarı Metaller
Periyodik çizelgede metallerle ametalleri ayıran zig-zag çizginin sağ ve solunda bulunurlar.
Bazen metal, bazen ametal özellik gösterirler.
Bor, silisyum, germanyum, arsenik, antimon, tellür, polonyum ve astatin yarı metallerdir.

Soy Gazlar
Kararlı yapıya sahiptirler. Elektron alma ve verme eğilimleri yoktur.
Başka maddelerle reaksiyona girmezler.
Oda sıcaklığında gaz hâlde bulunurlar.
Periyodik çizelgenin en sağında bulunurlar.




alıntıdır

8133
0
0
Yorum Yaz