alierbulut
43 Takipçi | 16 Takip
09 10 2008

Dişlerimizin yapısı,çeşitleri ve görevleri ile diş sağlığı

 

Dişlerimizin yapısı,çeşitleri görevleri

Kuron,

Hasarlı bir dişi yeniden eski haline getirmek için dişe uygulanan bir kaplamadır. Amacı dişi güzelleştirmek, sağlamlaştırmak ve korumaktır.

 Kuron aşağıdaki durumlarda yapılabilir,

 *yeterince diş desteğinin olmaması durumunda büyük bir dolguyu restore etmek için,

 *kırık, şekli bozuk veya renklenmiş dişleri kaplamak için.

 *zayıf dişlerin kırılmasını önlemek için,

 *bir diş implantına üst yapı olarak,

 Mine:
Vücudumuzdaki en sert maddedir.Dişi en dışından koruyucu bir katman olarak sarar. Duyarlı değildir, çünkü içinde sinir hücreleri yoktur. % 97’si kalsiyum tuzlarından oluşur.Minenin yapısına giren kalsiyum tuzları, organik diş maketi üzerinde yavaş yavaş çökelerek birikir ve kristalleşir.Bu birikme, anne rahminde başlar. Anne, gebelik süresince bazı ilaçlar alırsa veya çocuk mine teşekkülü sırasında bir hastalık geçirirse mine birikimi aksaklığa uğrayabilir.O zaman dişler sarı, gri veya kahverengi olur. Bazen de eksik (hipoplazik) teşekkül eder.
Dentin:
Minenin altındaki tabakadır. yetişkin bir insan dişinin %75′ini oluşturur. Kemikle aynı yoğunluğa sahip olmasına rağmen ısıya ve dokunmaya duyarlıdır.
Gerektiğinde içerdiği tamir hücreleri ile yeniden dentin dokusu oluşturabilirler. Dişin asıl kitlesini dentin (fildişi) tabakası oluşturur.
Dentin adını verdiğimiz oluşum , taç kısmında(dişin ağızda görünen kısmı) mine; kök kısmında da sement ile örtülüdür.
Dentin canlı bir yapıdır ve % 70’i mineral tuzları; % 20si organik madde ve % 10’u da sudan oluşur. Dentinde çok sayıda kanalcık içerir. Bu kanalcıkların içi diş özü sınırındaki dentin yapıcı hücrelerin uzantıları olan iplikçiklerle doludur. Dentin yapan hücrelere Odontoblast denir. Dentin kanalcıklarının milimetrekarede sayıları 10.000’e. yaklaşır.
Diş, dolgu veya kaplama yapılmak için oyulur veya küçültülürse bu kanalcıklar açığa çıkar ve o zaman soğuk, sıcak, tatlı ve ekşiden ağrı duyulur.
Pulpa (Dişözü):
Dişin orta kısmına ve burada bulunan yumuşak dokuya verilen addır. Kökün ucuna kadar devam eder.
Dişin bu bölümünde; kan damarları yer alır ve bu damarlar sayesinde diş enfeksiyondan korunur ve daima aktif halde kalır. Aynı zamanda pulpada aşırı duyarlı sinir hücreleri bulunur ve bu hücreler sayesinde sıcak, soğuk ve basınç gibi duyular hissedilir.
Diş özü, dentin tarafından oluşturulan bir odacık içinde yerleşen kılcal atar ve toplar damarlarla , duyu sinirleri ve bütün bu yapıları koruyan bir destek dokusundan oluşur.
Diş özünün dış çevresi dentin yapıcı hücrelerle (odontoblast) kuşatılmıştır. Bu hücreler, çürük ve diğer zararlı etkenlere karşı, dişi korur. Her hangi bir nedenle oluşan çürüğe karşı dentin yapıcı hücreler yenik düşerlerse, diş özü açılır ve iltihaplanır.
Sement:
Kökün etrafını kaplayan kemiksi bir tabakadır, çok incedir. diş kökünün çene kemiğine tutunmasını sağlar.

İnsan Dişlerinin Gruplandırılması

Ergin bir insanın ağzında genellikle 28 adet diş bulunur. Bu rakamı 32’ye tamamlayan 3.büyük azılar yani yirmi yaş dişleridir. Bunlar alt çenede iki üst çenede iki olmak üzere toplam dört tanedir. Bu 28 diş 4 ayrı diş grubundan meydana gelmektedir.

Kesici dişler: Alt ve üst olmak üzere 8 adettir.

Köpek dişleri: Alt ve üst olmak üzere 4 adettir.

Küçük azı dişleri: Alt ve üst olmak üzere 8 adettir.

Büyük azı dişleri:Alt ve üst olmak üzere 8 adettir..

Yirmi yaş (Akıl) dişleri: alt ve üst çenede ikişerden dört adettir.

Dişler ve yapıları:


Süt Dişleri

5 yaşına kadar olan çocuklarda ise 20 adet süt dişi bulunur.6 aylıkken ilk olarak alt ön keser dişlerle başlayan sürme süreci 3 yaşında tamamlanır.5 yaşına kadar çocukların tüm süt dişleri ağızda mevcuttur. 5 yaşından itibaren süt dişlerinin yerini daimi dişlere bıraktığı karma dişlenme süreci başlar ve bu süreç ortalama 13 yaşında tüm daimi dişlerin ağızda yerini bulmasa ile son bulur.

Kesici Dişler
Alt ve üst çenedeki ön dişler.Kesici diş olarak adlandırılır. Üst çenede genişliği 9-10 mm. olanlar orta kesici; 6-7 mm. olanlar ise üst yan kesicilerdir. Alt orta ve yan kesicilerin genişlikleri ise 6-7 mm. arasındadır.Hem alt hem üst çenede dörder tane bulunur. Kesici dişler, yiyecekleri ısırmaya ve kesmeye(koparmaya) yararlar.
Kaninler (Köpek Dişleri)
‘Köpek dişi’adı da verilen kaninler ,kesici dişlerden sonra gelir, alt ve üst çenede sağlı-sollu birerden dört (4)tanedir. Alt çenede iki üst çenede iki olmak üzere dört tanedir.Uçları sivri olup yiyecekleri koparmaya yararlar.
Azı Dişleri
Kaninlerin arkasında, azı dişleri yer alır. Yapı olarak birbirinden farklı olan azı dişleri, her bir yarım çenede, iki küçük azı, üç de büyük azı olmak üzere beşer tane ve bir çenede toplam on (10) tanedir.Yiyecekleri ufalar ve öğütürler.
Bütün küçük azıların çiğneme ve kenetlenmeye yarayan ikişer tümsekçikleri vardır. Üst çenedeki büyük azıların dörder tümsekçiği; alt çenedeki büyük azıların beşer tümsekçiği vardır. Bu tümsekçiklere tüberkül adı verilmektedir.
Akıl Dişleri (Yirmi yaş Dişleri)
Üçüncü Büyük Azılar olan yirmilik dişler, insanoğlunda çene kemikleri gittikçe küçülmeye başlamasıyla bazı insanlarda artık çıkmamaktadır. Bu tamamlanması gereken evrimin doğal sonucudur.
Ancak herkes bu kadar kolay kurtulamamakta ve gömülü olduğu varsayılan ve çenenin evrimsel daralmasından dolayı çıkamayan ya da kısmen çıkan bu dişler genellikle sorun olmaktadır.

ısırma ve öğütme nasıl gerçekleşir?
Kesici dişler, yiyecekleri ısırmaya ve kesmeye yararlar. Üst diş kavisi, alt diş kavisinden daha geniştir ve onu her yönde taşar. Alt çenenin aşağıya kaymasıyla ağız açılır ve lokma kesici dişlerin arasına girer. Ağız kapatılınca, ısırma hareketi ile üst kesiciler alt kesiciler üzerinde bir makasın ağzı gibi kayar ve yiyecekleri koparır.

Öğütme işlemi alt çene eklemi ve çiğneme kaslarının uyumlu çalışması ve yana hareketlerle gerçekleşir.

Köpek dişlerinin uçları sivri olup koparmaya yararlar.Azı dişleri de çiğneme kenetlenmeye yararlar.

Besinleri iyi öğütebilmek için diş dizilerinin düzgün ve eksiksiz olması şarttır.

 

Ağız ve Diş Sağlığı Nasıl Korunur? 

 Diş hastalıkları ve diş sağlığının korunması açısından erken tanı çok önemlidir. Bu nedenle yılda en az iki kez diş hekimine muayene olunması önerilir. 

Diş çürümelerinin önlenmesinde sularda yeterli flor olması, düzenli olarak dişlerin fırçalanması, diş ipi kullanılması, aşırı tatlı ve şekerli yiyeceklerden olabildiğince kaçınma bunlar yendiğinde mutlaka dişlerin fırçalanması, diş hekimi kontrollerine gidilmesi temel uygulamalardır. Diş eti hastalıklarının önlenmesinde de diş fırçalama ve düzenli diş hekimi kontrolleri önemlidir. 

Dişlerde gelişim bozuklukları varsa erken dönemde özel diş hekimliği dallarında uzmanlaşmış birimlere başvurularak gerekli tedavi sağlanmalıdır. 

Aşırı asitli ve şekerli yiyecekler mikroorganizmaların etkisini artırır. Dişler sert cisimlerle karıştırılmamalı, fındık, ceviz vb. kabuklu yiyecekler dişlerle kırılmamalıdır. Bunlar diş minesinin çatlamasına ve bakterilerin etkisinin artmasına neden olur. Diş minesinin koruyucu etkisi ortadan kalkar. 

Diş Fırçalama Tekniği

 

Dişlerimizi korumanın en etkili yolu düzenli olarak fırçalamaktır. Diş fırçalamanın ilk adımı doğru fırça seçimidir. En uygun fırça naylon ve orta sertlikteki fırçalardır. Ağız içinde kolay hareket ettirilmesi ve arka dişlere rahat ulaşabilme açısından fırçanın kafasının fazla büyük olmaması tercih edilir. Uygun fırça seçildikten sonra dişler en az günde iki kere düzenli olarak fırçalanır. Diş macunu ağza verdiği hoşa giden koku ve his nedeniyle diş fırçalanmasını kolaylaştırır. Diş parlatma tozları diş hekimi önerisi olmadıkça kullanılmamalıdır. Aşırı kullanımlar diş sağlığı açısından zararlıdır. 

Diş fırçalanmasında fırçanın duruşu dışındaki temel hareket aynıdır: Fırça diş eti çizgisine eğimli olarak yerleştirilir. Bu durum bozulmadan küçük dairesel hareketlerle dişler fırçalanır. Daha sonra fırça, bir fırça boyu kadar kaydırılarak fırçalama sürdürülür. 

1.   Diş fırçası 45 derecelik açı yapacak biçimde tutulur ve diş eti hizasından başlanarak ağız  boşluğuna doğru fırçalamaya başlanır. Dış yüzeylerden başlayan fırçalama sert darbeler halinde değil, yumuşak ve daireler çizecek biçimde, ön dişlerden arka dişlere doğru yapılmalıdır. 

2.   Daha sonra dişlerin iç yüzeyleri aynı şekilde fırçalanır. Bu işlemde fırça eğik tutularak, diş etinden ağız boşluğuna doğru hareket ettirilir. 

3.   Daha sonra dişlerin çiğneme yüzeyleri fırça düz olarak ileri geri hareket ettirilerek fırçalanır. 

Fırçalama işleminin en az iki-üç dakika sürmesi gerekir. Sağlıklı diş etleri fırçalama sırasında kanamaz.

Diş fırçası kişiye ait bir araçtır, başkalarıyla paylaşılmaz. Diş fırçaları birkaç ayda bir, en geç altı ayda  değiştirilmelidir. Gerektiğinde ara yüzlerin etkin olarak fırçalanmasını sağlamak üzere ara yüz fırçaları kullanılır. Bunlarla ilgili önerilerini almak üzere diş hekimine başvurmak gereklidir. 

 

Hayvanlarda diş :            1 - Etçil Memeliler ( etoburlar )

                                            Kedi, köpek, aslan, kaplan, kurt, çakal gibi hayvanlardır.Etcil olduklarından  ağızda ön ve kesici dişler oldukça gelişmiştir.Isırmaya ve koparmaya yararlar.                                           

                                            2 - Otçul Memeliler ( otoburlar )

                                            Koyun, inek, zürafa, fil gibi hayvanlar bu guruptadır. Otla beslenirler. Otun sindirimi zor olduğu için sindirim boruları uzundur. Kesici dişler körelmiş, azı dişleri oldukça gelişmiştir.Yiyecekleri ufalar ve öğütürler.

Otçul memeliler ikiye ayrılır.

                                            Geviş getirenler: İnek, koyun, deve, ceylan, geyik bu guruptadır. Çift tırnaklıdır. Mideleri dört gözlüdür.

                                            Beslenme anında bol miktarda bitkisel besin alırlar. Bunlar işkembe ve börkenekte yumuşatılır.Azı dişeriyle yiyecekleri ufalar ve öğütürler, Dinlenme anında ağıza getirilerek çiğneyip yutulur. Kırk bayır ve şirdende ezilmiş besinler, mide gibi sindirilir.

                                            Geviş getirmeyenler: At, eşek, zebra, fil bu guruptandır. Mideleri tek gözlüdür. Tek tırnaklı otçullardır.

                                            3 - Kemiriciler

                                            Besinleri kemirerek yerler. Ön dişleri kesmeye uygundur. Tavşan, sincap, kunduz bu guruptandır.

 

Düzenlemedir

11597
0
0
Yorum Yaz