alierbulut
43 Takipçi | 16 Takip
25 04 2008

Alkanların adlandırılması

                                                     

         H                                           

             

 H― C―H

        

  H

 

Metan (CH4)

 

       H    H

          

H―C―C―H

          

        H   H

 

   Etan(C2H6)

 

 

      H     H    H

              

H―C―C―C―H

              

      H     H   H

 

  Propan(C3H8)

 

       H     H     H     H

                     

H―C― C― C― C―H

                     

      H     H     H     H

 

Bütan(C4H10)

 

      H    H    H     H    H

                      

H―C―C―C―C―C―H

                      

      H    H    H    H    H

 

Pentan(C5H12)

 

Herhangi bir homolog serinin genel özellikleri şöyledir;

·        Serideki tüm üyeler aynı genel formüle ve aynı fonksiyonel gruba sahiptir.

·        Serideki tüm bileşikler benzer kimyasal özellik gösterir

·        Seri üyelerine  ilişkin fiziksel sabitler, üyelerin artan mol kütlelerine paralel olarak artar.H2n+

a)    ALKANLARIN ADLANDIRILMASI

Adlandırmaya geçmeden önce Latince rakamları bilmemiz gerekiyor


1 mono

2 di

3 tri

4 tetra

        5 penta

6 hegza

7 hepta

8 okta

9 nona

10 deka

11 undeka

12 dodeka


 

Alkan molekülünden teorik olarak bir hidrojen çıkarılması ile geriye kalan kısma alkil denir.

     CH4    CH3―  R―

     

    şeklinde gösterilir. Genel formülleri     CnH2n+1    dir.

 

Alkanların ilk on üyesinin özel adları vardır. Şimdi alkanlar ve bunların alkillerinin adlandırılmasını tablo şeklinde inceleyelim.

Alkan    Molekül     Alkil adı    Alkil Formülü  Kaynama noktası (0C) İzomer sayısı

 

Metan        CH4                  Metil               CH3―              -162                      1

Etan           C2H6            Etil                  C2H5―               -89                     1

Propan       C3H8                 Propil              C3H7―                -42                   1

Bütan         C4H10               Bütil                C4H9―                    0                  2

Pentan        C5H12               Pentil              C5H11―                 36                  3

Hegzan       C6H14               Hegzil             C6H13―                 69                  5

Heptan        C7H16              Heptil              C7H15―                 98                  9

Oktan          C8H18             Oktil                C8H17―                126                 18

Nonan         C9H20              Nonil               C9H19―                151                  35

Dekan         C10H22           Dekil               C10H21―                174                 75 

 

Sayıları çok fazla olan organik bileşiklerin adlandırılmalarında birlik sağlanması için Uluslararası  Kuramsal ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) tarafından bir adlandırılma yöntemi geliştirilmiştir.

1. Moleküldeki en uzun karbon zinciri belirlenir.

2.     En uzun karbon zinciri, dallanmaya  (ana  zincire bağlı grup) en yakın uçtan başlanmak üzere numaralandırılır.

3.     Uzun  zincire bağlanana alkil, atom ya da gruplar her iki uçtan eşit uzaklıkta ise, alfabetik sıralamada ilk harfi önce gelen alkil , atom ya da grubun yakın olduğu uçtan numaralandırma yapılır.

4.     En uzun zincire bağlı olan atom ya da grupların karbon numarası yazılarak tire(―) konulur.

5.     En uzun zincire bağlı olan atom ya da grupların sayısı birden fazla ise, bunların sayıları Latince olarak belirtilir.(di,tri,tetra…)

6.     Aynı cins grup veya atomlar aynı karbon atomuna bağlı iseler, ilgili karbon atomlarının aralarına virgül(,) konarak yan yana yazılarak belirtilir.

7.     En uzun zincire karşılık gelen alkanın adı yazılır.

 

Örnek:        CH3   

                     

         CH3 ―CH―CH2 ―CH3      Bileşiğinin IUPAC adı nedir?

 

 

Çözüm:       CH3

                     

         CH3 ―CH―CH2 ―CH3   

         1        2      3        4       En uzun kadron zinciri 4 karbon atomu içerir. Ana zincire bağlı metil grubu(dallanma) sol uca daha yakın olduğundan, numaralandırmaya sol uçtan başlanır.

Metilin bağlı olduğu karbon atomunun numarası belirtilir ( 2- metil)

En uzun zincirde 4 karbon atomu olduğu için ana zincirin adı bütan olur. Buna göre  bileşiğin adı

                                      2- metilbütan

Olur.

4253
0
0
Yorum Yaz